زمان مطالعه : 7 دقیقه
بهترین مناطق ایران برای احداث نیروگاه خورشیدی و بادی
انتشار : 9 دی , 1404
آخرین بروزرسانی : 9 دی , 1404
ایران با موقعیت جغرافیایی خاص خود، دارای پتانسیل بسیار بالا در انرژیهای تجدیدپذیر است، بهخصوص در حوزه انرژی خورشیدی و بادی. انتخاب منطقه مناسب برای احداث نیروگاه خورشیدی و بادی از جمله مهمترین عوامل مؤثر بر بهرهوری، بازگشت سرمایه و پایداری پروژه است. در این مقاله، با بررسی دقیق نقشههای تابش خورشیدی، سرعت باد و تحلیل مزایا و چالشهای هر منطقه، به شما کمک میکنیم بهترین انتخاب را داشته باشید.
بخش اول: پتانسیل انرژی خورشیدی در ایران
۱. تابش خورشیدی ایران
ایران یکی از کشورهای با پتانسیل بسیار بالا در زمینه انرژی خورشیدی است و میانگین تابش خورشیدی در بسیاری از مناطق بیش از ۵ تا ۶.۵ کیلوواتساعت بر مترمربع در روز است. این میزان از میانگین جهانی بالاتر است و نشاندهنده پتانسیل بالا برای تولید برق خورشیدی است.
۲. مناطق مناسب برای نیروگاه خورشیدی
الف) سیستان و بلوچستان
این استان بهخصوص مناطق مرکزی و جنوبی آن، یکی از بهترین نقاط ایران از نظر میزان تابش خورشیدی است. میانگین تابش بالا، آفتابی بودن طولانی و کمبود ابر باعث میشود نیروگاههای خورشیدی در این استان بیشترین بازده را داشته باشند.
ب) یزد
یزد با داشتن روزهای آفتابی فراوان و یکی از بالاترین سطوح تابش خورشیدی در کشور، بهعنوان قطب انرژی خورشیدی شناخته میشود و بسیاری از نیروگاههای خورشیدی در این استان احداث شدهاند یا در دست ساخت هستند.
ج) کرمان
جنوب و شرق این استان بهویژه مناطقی مانند رفسنجان، شهربابک، سیرجان و …، به دلیل تابش خورشیدی بالا و شرایط اقلیمی خشک، گزینههای ایدهآلی برای نصب نیروگاههای فتوولتائیک یا CSP هستند.
د) خراسان جنوبی
با تابش بالا، خشکی و آفتاب مستقیم قوی، این استان نیز جزء مناطق بسیار مناسب برای نیروگاه خورشیدی محسوب میشود.
ه) فارس و جنوب سمنان
برخی بخشهای جنوبی استان فارس و مناطق جنوب سمنان نیز تابش قابلتوجهی دارند و برای پروژههای خورشیدی مناسباند، بهویژه در نزدیکی خطوط انتقال برق برای کاهش هزینههای زیرساختی.
بخش دوم: پتانسیل انرژی بادی در ایران
۱. سرعت و پایداری باد
توانایی نیروگاه بادی برای تولید برق بستگی به سرعت باد دارد. مناطقی با میانگین سرعت باد بالاتر از حدود ۷ متر بر ثانیه در ارتفاع استاندارد ۵۰ متر، گزینههای بسیار مناسبی برای احداث توربینهای بادی محسوب میشوند.
۲. مناطق مناسب برای نیروگاه بادی
الف) سیستان و بلوچستان – باد ۱۲۰ روزه
منطقه سیستان و بلوچستان بهخصوص اطراف زابل یکی از منحصر بهفردترین مناطق بادخیز ایران است که با نام «باد ۱۲۰ روزه» شناخته میشود. این بادهای ثابت و طولانیمدت باعث میشود این منطقه یکی از بهترین گزینهها برای نیروگاههای بادی بزرگ باشد.
ب) منجیل و رودبار (گیلان)
منجیل و رودبار در شمال ایران در مسیر تنگه باد معروف قرار دارند که در برخی نقاط میانگین سرعت باد ۷ تا ۱۱ متر بر ثانیه گزارش شده و باعث شده این منطقه به قطب بادی ایران تبدیل شود.
ج) آذربایجان شرقی و غربی
در آذربایجان شرقی و بهویژه مناطق اطراف تبریز و سقز، منابع باد مطمئن و قابلیت نصب نیروگاههای بادی وجود دارد که میتواند به تولید قابل توجه برق منجر شود.
د) خراسان رضوی و خراسان شمالی
بخشهایی از این استانها نیز به دلیل بادهای پایدار و مناسب، گزینههای خوبی برای توربینهای بادی هستند.
ه) سواحل جنوبی (خلیجفارس و مکران)
بخشهای جنوبی کشور مانند سواحل مکران و هرمزگان در فصلهای خاصی از سال دارای بادهای پرقدرت هستند و برای پروژههای ترکیبی خورشیدی–بادی یا بادی مستقل مناسباند، گرچه مطالعه دقیق بادسنجی برای تعیین پایداری در طول سال ضروری است.
بخش سوم: عوامل موثر در انتخاب مکان مناسب
انتخاب بهترین منطقه صرفاً به تابش خورشید یا سرعت باد محدود نمیشود؛ بلکه باید عوامل زیر نیز بررسی شوند:
۱. نزدیکی به شبکه برق
هرچقدر نیروگاه به شبکه برق سراسری نزدیکتر باشد، هزینههای انتقال و زیرساخت کاهش مییابد و بازده اقتصادی پروژه افزایش مییابد. sarpoosh
۲. زیرساختهای حملونقل
دسترسی جادهای مناسب برای حمل قطعات بزرگ مانند توربین بادی و پنلها میتواند هزینه نصب و زمان پروژه را کاهش دهد.
۳. زمین قابلاستفاده
وجود زمین هموار، بدون موانع محیطی و قابل توسعه یکی از فاکتورهای مهم در پروژههای خورشیدی و بادی است.
۴. شرایط محیطی
آلودگی، رسوبات گردوغبار (اکثر مناطق مرکزی و شرقی ایران) و محیطهای بسیار مرطوب میتوانند عملکرد نیروگاه را تحت تأثیر قرار دهند.
۵. پایداری باد و تابش در طول سال
برای بادی، فقط سرعت باد مهم نیست؛ پایداری و شدت باد در فصول مختلف اهمیت دارد. برای خورشیدی، تعداد روزهای آفتابی و نبود ابر یا گردوغبار طولانیمدت اهمیت دارد.
بخش چهارم: مزایای سرمایهگذاری در مناطق برتر
الف) بازده اقتصادی بالا
تابش خورشیدی و یا باد مناسب باعث کاهش هزینه تولید برق به ازای هر کیلوواتساعت میشود و بازده سرمایهگذاری افزایش مییابد.
ب) پایداری تأمین انرژی
احداث نیروگاه در مناطقی با منابع تجدیدپذیر قوی میتواند به پایداری شبکه برق ملی و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی کمک کند.
ج) ایجاد اشتغال و توسعه منطقهای
منابع بادی و خورشیدی میتواند به افزایش اشتغال و توسعه اقتصادی در مناطق کمتر توسعهیافته بینجامد و زیرساختهای محلی را بهبود دهد.
بخش پنجم: چالشها و ملاحظات اجرایی
با وجود پتانسیل بالا، هنوز برخی چالشها باید مدیریت شوند:
۱. انتقال برق به مصرفکننده
در مناطق دورافتاده مانند مناطقی از سیستان و بلوچستان، انتقال برق تولیدشده به مراکز مصرف میتواند هزینهبر باشد.
۲. مطالعات بادسنجی دقیق
برای احداث نیروگاه بادی نیازمند حداقل یک تا دو سال داده بادسنجی دقیق هستیم تا پایداری باد را در طول سال ارزیابی کنیم.
۳. شرایط محیطی نامطلوب
گردوغبار شدید در فصول خاص میتواند عملکرد پنلها را تا حدودی کاهش دهد که نیاز به نگهداری دورهای دارد.
جمعبندی تخصصی
برای خورشیدی: استانهای سیستان و بلوچستان، یزد، کرمان، خراسان جنوبی، و بخشهایی از فارس و سمنان از بهترین مناطق ایران هستند.
برای بادی: نواحی بادخیز سیستان و بلوچستان، منجیل–رودبار (گیلان)، آذربایجانها و خراسانها از پتانسیل بسیار بالایی برخوردارند.
ایران با تنوع اقلیمی و منابع طبیعی، یکی از مناطق ممتاز جهان برای انرژیهای خورشیدی و بادی است و با برنامهریزی صحیح و سرمایهگذاری هوشمند میتوان سهم بزرگی از انرژی مصرفی کشور را از این منابع پاک تأمین کرد.
بهترین مناطق ایران برای نیروگاههای خورشیدی کدامند؟
استانهای سیستان و بلوچستان، یزد، کرمان، خراسان جنوبی و بخشهایی از فارس و سمنان بهدلیل تابش بالای خورشید از بهترین مناطق هستند.
کدام نواحی در ایران برای نیروگاه بادی مناسبترند؟
سیستان و بلوچستان (باد ۱۲۰ روزه)، منجیل–رودبار در گیلان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی از بهترین مناطق برای برق بادیاند.
چه عواملی در انتخاب منطقه موثر است؟
تابش خورشیدی، پایداری و سرعت باد، نزدیکی به شبکه برق، زیرساختها و شرایط زمین از عوامل کلیدیاند.
آیا نیروگاه ترکیبی خورشیدی–بادی در ایران منطقی است؟
بله؛ بهخصوص در مناطقی با تابش مناسب و باد پایدار، سیستمهای هیبرید خورشیدی–بادی میتوانند انرژی پایدارتر و اقتصادیتر تولید کنند
دیدگاه ها
