برق خورشیدی چقدر برق می‌دهد؟ محاسبه توان پنل‌ها به زبان ساده

اولین و مهم‌ترین سؤالی که تقریباً همه افراد قبل از ورود به دنیای انرژی خورشیدی می‌پرسند این است:
برق خورشیدی چقدر برق می‌دهد؟

این سؤال ساده به نظر می‌رسد، اما پاسخ آن وابسته به عوامل متعددی مانند توان پنل‌ها، میزان تابش خورشید، موقعیت جغرافیایی، زاویه نصب، فصل سال و حتی نحوه مصرف برق در خانه است. در این مقاله تلاش کرده‌ایم بدون پیچیدگی‌های فنی غیرضروری، اما با دقت کاملاً مهندسی، نشان دهیم یک سیستم خورشیدی واقعاً چقدر برق تولید می‌کند و چگونه می‌توان توان موردنیاز پنل‌ها را به‌درستی محاسبه کرد.

منظور از «توان پنل خورشیدی» چیست؟

توان پنل خورشیدی معمولاً با واحد وات (W) یا کیلووات (kW) بیان می‌شود. عددی که روی پنل نوشته می‌شود (مثلاً 550 وات)، حداکثر توان لحظه‌ای پنل در شرایط آزمایشگاهی استاندارد است، نه میزان برق واقعی تولیدشده در طول روز.

بنابراین:

توان پنل ≠ برق تولیدی روزانه
توان پنل فقط ظرفیت اسمی را نشان می‌دهد

برای درک بهتر، باید تفاوت بین توان (Power) و انرژی (Energy) را بدانیم.

تفاوت توان و انرژی در برق خورشیدی (خیلی ساده)

توان (وات یا کیلووات):
سرعت تولید برق در یک لحظه
انرژی (کیلووات‌ساعت):
مقدار برق تولیدشده در طول زمان

مثال ساده:
اگر یک پنل 500 واتی به‌مدت 2 ساعت با توان کامل کار کند:

برق تولیدی = 1 کیلووات‌ساعت

در واقع، آنچه برای قبض برق مهم است کیلووات‌ساعت است، نه وات.

هر پنل خورشیدی در روز چقدر برق می‌دهد؟

پاسخ کوتاه:
بستگی دارد، اما می‌توان به‌صورت دقیق محاسبه کرد.

فرمول ساده محاسبه برق تولیدی پنل خورشیدی:

ساعات تابش مؤثر یعنی چه؟

ساعات تابش مؤثر (Peak Sun Hours) به تعداد ساعاتی گفته می‌شود که شدت نور خورشید معادل تابش استاندارد است.
در ایران به‌طور میانگین:

بین 4.5 تا 5.5 ساعت در روز

مثال واقعی: یک پنل 550 وات چقدر برق می‌دهد؟

فرض کنیم:

توان پنل: 550 وات (0.55 کیلووات)
ساعات تابش مؤثر: 5 ساعت

تولید روزانه:

0.55 × 5 = 2.75 کیلووات‌ساعت در روز

تولید ماهانه:

2.75 × 30 ≈ 82.5 کیلووات‌ساعت

تولید سالانه:

2.75 × 365 ≈ 1000 کیلووات‌ساعت

👉 نتیجه:
یک پنل 550 واتی در ایران حدود 1000 کیلووات‌ساعت برق در سال تولید می‌کند.

یک سیستم خورشیدی خانگی چقدر برق می‌دهد؟

بیایید چند سیستم متداول خانگی را بررسی کنیم:

سیستم 1 کیلووات خورشیدی

تعداد پنل: 2 پنل 550 وات
تولید سالانه:
1600 تا 1800 کیلووات‌ساعت
مناسب:
خانه‌های کم‌مصرف یا بخشی از مصرف

سیستم 3 کیلووات خورشیدی (رایج‌ترین)

تعداد پنل: 6 پنل 550 وات
تولید سالانه:
4800 تا 5400 کیلووات‌ساعت
مناسب:
خانه‌های آپارتمانی با مصرف متوسط

تعداد پنل: 9 تا 10 پنل
تولید سالانه:
8000 تا 9000 کیلووات‌ساعت
مناسب:
خانه‌های ویلایی یا پرمصرف

برق خورشیدی برای چه وسایلی کافی است؟

یک سیستم 3 کیلووات خورشیدی می‌تواند به‌طور تقریبی برق این وسایل را تأمین کند:

یخچال و فریزر
تلویزیون
روشنایی کل خانه
ماشین لباسشویی
لپ‌تاپ و مودم
کولر آبی یا گازی کم‌مصرف (در ساعات آفتابی)

نکته مهم این است که زمان مصرف نقش کلیدی دارد. برق خورشیدی بیشترین تولید را در طول روز دارد.

چرا تولید برق خورشیدی ثابت نیست؟

عوامل مؤثر بر مقدار برق تولیدی:

فصل سال (تابستان > زمستان)
زاویه و جهت نصب پنل
سایه ساختمان‌ها یا درختان
دمای محیط (گرمای زیاد راندمان را کم می‌کند)
آلودگی و گردوغبار روی پنل

به همین دلیل، همیشه یک ضریب افت ۱۰ تا ۱۵٪ در محاسبات حرفه‌ای لحاظ می‌شود.

چطور توان پنل موردنیاز خانه را محاسبه کنیم؟

مرحله 1: مصرف برق ماهانه

مثلاً:

مصرف ماهانه: 400 کیلووات‌ساعت

مرحله 2: مصرف روزانه

400 ÷ 30 ≈ 13.3 کیلووات‌ساعت در روز

مرحله 3: تقسیم بر ساعات تابش

13.3 ÷ 5 ≈ 2.7 کیلووات

نتیجه:

برای تأمین کامل این مصرف:

نیاز به سیستم حدود 3 کیلووات خورشیدی

آیا برق خورشیدی در شب هم برق می‌دهد؟

خیر، پنل خورشیدی در شب برق تولید نمی‌کند.
اما:

در سیستم متصل به شبکه، برق شب از شبکه تأمین می‌شود
در سیستم دارای باتری، برق ذخیره‌شده استفاده می‌شود

جمع‌بندی نهایی

برق خورشیدی مقدار مشخص و قابل‌محاسبه‌ای برق تولید می‌کند، اما نه به‌صورت ثابت و لحظه‌ای. با شناخت درست توان پنل‌ها و شرایط تابش در ایران، می‌توان به‌سادگی تعیین کرد که چه تعداد پنل برای چه مقدار مصرف لازم است. محاسبه درست، جلوی هزینه اضافی و نارضایتی آینده را می‌گیرد و سیستم را دقیقاً متناسب با نیاز شما طراحی می‌کند.